Οι περιβαλλοντικές ανησυχίες που άρχισαν να εκδηλώνονται πιο έντονα ήδη κατά τα τέλη του 20ου αιώνα, είχαν ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη του Δικαίου του Περιβάλλοντος, και την ανάπτυξη και διάνθιση της σχετικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας τόσο σε εθνικό όσο και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό άλλωστε προκύπτει και από την επισκόπηση των ελληνικών νομοθετημάτων, των ευρωπαϊκών Οδηγιών και Κανονισμών και πολυάριθμων Διεθνών (Διμερών και Πολυμερών) Συμβάσεων.
Βασικό μέλημα των ανωτέρω νομοθετημάτων δεν είναι άλλο από το να εγκαθιδρυθούν ορισμένες αρχές ως προς τη διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος και των πόρων αυτού, καθώς και να ληφθούν μέτρα προληπτικού και κατασταλτικού χαρακτήρα, προκειμένου να αποκατασταθούν υφιστάμενες βλάβες και να μην επηρεαστούν περαιτέρω επί τα χείρω, είτε ένεκα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων είτε ένεκα εξαιρετικών και απρόβλεπτων συνθηκών (όπως για παράδειγμα ένεκα ατυχήματος ή αιφνίδιου ακραίου φυσικού φαινομένου).
Γι’ αυτό, άλλωστε κρίνεται και ζωτικής σημασίας η κατάρτιση :
- μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
- προληπτικών σχεδίων διαχείρισης (όπως των υδατικών πόρων ή των πλημμυρών μιας περιοχής των περιοχών προστασίας ενδιαιτημάτων και σπάνιων ειδών άγριας ζωής, των κλιματικών επιπτώσεων και της κλιματικής προσαρμογής)- επιχειρησιακών σχεδίων διαχείρισης έκτακτης ανάγκης (όπως έκτακτων φυσικών φαινομένων ή περιβαλλοντικών ατυχημάτων)
- προγραμμάτων μέτρων πρόληψης και αποκατάστασης
- εργαλείων έγκαιρης προειδοποίησης των αρμοδίων υπηρεσιών, των πολιτών, αλλά και των γειτονικών χωρών σε περίπτωση έκτακτου φυσικού φαινομένου ή περιβαλλοντικού ατυχήματος
- εκθέσεων αξιολόγησης ως προς την κατάσταση των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος (όπως της ρύπανσης του αέρα, του εδάφους και των υδάτων, της ηχορύπανσης, της επάρκειας των υδάτων για να καλύψουν τις ανθρώπινες ανάγκες, της αποψίλωσης των δασών, της μεταβολής των ακτών, της υγείας και της παραγωγικότητας των οικοσυστημάτων, κλπ.)
- εκθέσεων αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στην ανθρώπινη υγεία και ευημερία
Συχνά οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις που δύνανται να επιβαρύνουν την υγεία τους (όπως για παράδειγμα οι περιπτώσεις ρύπανσης), αλλά και με ζημίες που μπορούν να υποστούν οι περιουσίες τους (όπως λόγου χάρη με ένα ακραίο πλημμυρικό φαινόμενο που καταστρέφονται οχήματα, ακίνητα, επιχειρήσεις, κλπ.). Επίσης, συχνά οι πολίτες καλούνται να λάβουν αποφάσεις που προϋποθέτουν τη γνώση των περιορισμών που θέτει η περιβαλλοντική νομοθεσία (για παράδειγμα για την προστασία του αιγιαλού ή των δασών) ή ακόμη και να καταφύγουν σε νομικές ενέργειες για να αποτρέψουν την παράνομη εκμετάλλευση και αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος.
Επομένως, προκύπτει ανενδοίαστα η βαρύνουσα σημασία που διαδραματίζει στις μέρες μας η αναλυτική και συστηματική εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, όχι μόνο σε εθνικό αλλά και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
