Το Κτηματολόγιο είναι ένας θεσμός που έχει ως στόχο την καταγραφή όλης της ακίνητης περιουσίας της χώρας, την διασφάλιση της Δημόσιας Περιουσίας και την αποτελεσματικότερη προστασία του περιβάλλοντος. Η Ελλάδα αποτελεί μια από τις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που δεν έχει ολοκληρώσει μέχρι και σήμερα τις διαδικασίες καταγραφής της ακίνητης περιουσίας της. Δεν έχει ολοκληρωθεί, δηλαδή, η διαδικασία της κτηματογράφησης.
Καταρχήν, υποχρέωση δήλωσης- κτηματογράφησης στο Ελληνικό Κτηματολόγιο έχουν όλα τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα με εμπράγματο ή άλλο εγγραπτέο δικαίωμα (κυριότητα, δουλεία, υποθήκη/προσημείωση, αγωγή και ανακοπή, κατάσχεση, μακροχρόνια μίσθωση, χρονομεριστική μίσθωση, χρηματοδοτική μίσθωση, μεταφορά συντελεστή δόμησης) σε ακίνητο.
Η δήλωση αφορά όλα τα ακίνητα των υπό κτηματογράφηση περιοχών, εντός και εκτός σχεδίου πόλεως- οικισμού, είτε αστικά, είτε αγροτικά, είτε υπάρχει κάποιο κτίσμα εντός αυτών είτε όχι.
Απαραίτητη, ωστόσο, είναι η εμπρόθεσμη διαδικασία δήλωσης της ακίνητης περιουσίας στο Ελληνικό Κτηματολόγιο προκειμένου να δηλώσουμε τα εμπράγματα μας δικαιώματα επί του/των ακινήτων και ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος τυχόν λανθασμένων εγγραφών, ή χαρακτηρισμού της περιουσίας ως αγνώστου ιδιοκτήτη, ή ακόμη και της καταβολής προστίμου εκπρόθεσμης υποβολής δήλωσης.
Δεν είναι δε, λίγες οι περιπτώσεις που απαιτούνται να λάβουν χώρα διορθώσεις βάσει των οριζόμενων στον Νόμο 2664/1998, προκειμένου να μπορούν να καταχωρισθούν πράξεις, όπως συμβόλαια αγοραπωλησίας, αποδοχή κληρονομιάς, εγγραφή προσημείωσης υποθήκης κ.α.
Ανάλογα με το είδος του σφάλματος που προκύπτει, οι αρχικές εγγραφές μπορούν να διορθωθούν με εξωδικαστική διαδικασία μέσω Αίτησης Διόρθωσης Προδήλου Σφάλματος ή Αίτησης του άρθρου 6 παράγραφος 4 είτε με δικαστικές ενέργειες, όπου για τη διόρθωση απαιτείται η μεσολάβηση του αρμοδίου δικαστηρίου και η έκδοση σχετικής απόφασης.
Πολύ συχνά εντοπίζεται διαφορά στη θέση, στο σχήμα, στα όρια και στο εμβαδόν ενός ακινήτου μεταξύ του πώς εμφανίζεται στα Κτηματολογικά Βιβλία και φύλλα και πώς είναι στην πραγματικότητα. Σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να κατατεθεί αίτηση διόρθωσης των γεωμετρικών στοιχείων υπό τους όρους της παραγράφου 2 του άρθρου 19 του ως άνω νόμου, ενώ η αίτηση που υποβάλλεται συνοδεύεται πέραν των τίτλων ιδιοκτησίας και από τοπογραφικό διάγραμμα που αποτυπώνει την γεωμετρική μεταβολή που επέρχεται.
Τέλος, τα ακίνητα τα οποία δεν θα δηλωθούν κατά τη διάρκεια της Κτηματογράφησης, θα καταγραφούν στις Αρχικές Εγγραφές ως «αγνώστου ιδιοκτήτη» και εφόσον δεν πραγματοποιηθούν οι σχετικές διορθώσεις στις προβλεπόμενες προθεσμίες, θα περιέλθουν στο Ελληνικό Δημόσιο, ενώ δύνανται να ανακτηθούν από τους ιδιοκτήτες τους ιδιώτες μέσω της δικαστικής οδού εντός συγκεκριμένης προθεσμίας.
