Η προσημείωση υποθήκης επί ακινήτου αποτελεί προσωρινό μέτρο προστασίας ενός δανειστή και είναι ένας πολύ διαδεδομένος τρόπος εξασφάλισης χρηματικών απαιτήσεων. Γι’ αυτό άλλωστε συναντάται πολύ συχνά ως προϋπόθεση σε συναλλαγές με τράπεζες, προκειμένου π.χ. να εγκριθεί η σύναψη σύμβασης δανείου με φυσικά ή νομικά πρόσωπα.
Από τις διατάξεις των άρθ. 682 § 1, 706 ΚΠολΔ και 1274 ΑΚ προκύπτει ότι η εγγραφή προσημείωσης υποθήκης αποτελεί κατά τον ΚΠολΔ, ασφαλιστικό μέτρο, που μπορεί να διαταχθεί από το δικαστήριο.
Η προσημείωση υποθήκης συνιστά εμπράγματο δικαίωμα υποθήκης υπό αναβλητική αίρεση, αίρεση η οποία πληρούται με την τελεσίδικη επιδίκαση της ασφαλιζόμενης απαίτησης και της εμπρόθεσμης τροπής της σε υποθήκη, που ανατρέχει στο χρόνο εγγραφής της προσημείωσης, με αντίστοιχη προτεραιότητα στην υποθηκική τάξη.
Η υποθήκη σύμφωνα με τον νόμο (ΑΚ 1257) ορίζεται ως το δικαίωμα να ικανοποιηθεί κάποιος προνομιακά από τα χρήματα που θα αποφέρει ένα ακίνητο όταν αυτό βγει σε πλειστηριασμό. Είναι αυτονόητο ότι για να εγγράψει κάποιος είτε προσημείωση είτε υποθήκη θα πρέπει ο ιδιοκτήτης του ακινήτου να του οφείλει χρήματα. Ο βασικός λόγος να εγγράψει κάποιος έγκαιρα προσημείωση έγκειται στο γεγονός πως σε περίπτωση περισσότερων προσημειώσεων τηρείται χρονική σειρά προτεραιότητας.
Η προσημείωση υποθήκης μπορεί να εγγραφεί επί ακινήτου του οφειλέτη υπέρ του δανειστή είτε ενώπιον Δικαστηρίου είτε ενώπιον Δικηγόρου.
Ενώ, δύναται η προσημείωση να μετατραπεί σε υποθήκη:
– Αν πρόκειται για προσημείωση δυνάμει δικαστικής απόφασης:
- Τελεσίδικη δικαστική απόφαση.
- Καταχώριση στο Κτηματολόγιο (ή στα βιβλία υποθηκών αν λειτουργεί Υποθηκοφυλακείο) της τροπής εντός 90 ημερών από την τελεσιδικία της απόφασης, διαφορετικά η προσημείωση παύει να ισχύει.
– Αν πρόκειται για εγγραφή προσημείωσης δυνάμει διαταγής πληρωμής:
θα πρέπει να έχει παρέλθει η προθεσμία άσκησης ανακοπής κατά της διαταγής πληρωμής ή η τυχόν ασκηθείσα ανακοπή να έχει απορριφθεί τελεσίδικα.
Ωστόσο, η προσημείωση υποθήκης μπορεί να εξαλειφθεί εφόσον ο δανειστής (υπερ’ ού) η προσημείωση έχει εξοφληθεί).
Η σχετική εξάλειψη- άρση προσημείωσης υποθήκης μπορεί να εξαλειφθεί αντίστοιχα είτε συναινετικά ενώπιον Δικαστηρίου ή Δικηγόρου είτε ‘κατ’ αντιδικία’ ενώπιον Δικαστηρίου.
Ακολούθως, η σχετική πράξη- απόφαση περί εξάλειψης προσημείωσης καταχωρείται στο οικείο Υποθηκοφυλακείο ή/και στο Κτηματολογικό Γραφείο του τόπου που ευρίσκεται το υπό προσημείωση υποθήκης ακίνητο.
